Infrastruktura kształtuje mobilność - czyli o rozbudowie paliw alternatywnych

Transport stanowi fundament europejskiej gospodarki i społeczeństwa. Mobilność obywateli Unii Europejskiej wzmacnia rynek wewnętrzny i podnosi jakość życia, a transport towarów umożliwia wzrost gospodarczy i tworzenie miejsc pracy. Z analiz Komisji Europejskiej wynika jednak, że sektor transportu stanowi jednocześnie duże i wciąż rosnące źródło emisji zanieczyszczeń środowiska: hałasu, substancji szkodliwych dla organizmów żywych oraz gazów cieplarnianych, powodujących postępujące zmiany klimatyczne. Dlatego też Unia Europejska stawia przed krajami członkowskimi konkretne cele w zakresie ograniczania emisyjności w sektorze transportu i definiuje mierzalne wskaźniki sukcesu. Do 2030 roku emisja gazów cieplarnianych z transportu ma zmniejszyć się o ok. 20 % w porównaniu z poziomem z 2008 roku, a do 2050 roku redukcja emisyjności ma osiągnąć poziom co najmniej 60 % w stosunku do roku 1990. Aby to osiągnąć, prowadzone są intensywne działania, zwłaszcza poprzez wdrażanie nowoczesnych technologii w zakresie alternatywnych metod zasilania pojazdów.

Energia elektryczna – najbardziej perspektywiczna alternatywa dla ropy naftowej. Zmniejszanie emisyjności transportu to nie jedyny powód poszukiwania skutecznych alternatyw dla benzyny i diesla. W nadchodzących dziesięcioleciach ropa stanie się zasobem coraz bardziej deficytowym, pochodzącym od coraz mniej pewnych dostawców. Jak zauważyła ostatnio Międzynarodowa Agencja Energetyczna, im mniej skutecznie będzie postępować dekarbonizacja na świecie, tym szybciej będą rosły ceny ropy. W 2010 roku UE importowała ropę o wartości ok. 210 mld EUR. Brak rozwiązania kwestii zależności od ropy może mieć znaczny wpływ na

zdolność obywateli do podróżowania oraz na bezpieczeństwo gospodarki, zaś konsekwencje dla inflacji, równowagi handlowej i ogólnej konkurencyjności gospodarki UE mogą być poważne. Od czasu pierwszego dużego kryzysu naftowego sprzed 40 lat, pomimo znacznego postępu technicznego oraz potencjału w zakresie oszczędnych pod względem kosztów i energii rozwiązań i działań politycznych, system transportowy praktycznie się nie zmienił. Transport jest co prawda bardziej energooszczędny, ale i tak 96% potrzeb energetycznych UE w tym sektorze nadal zależy od ropy i produktów ropopochodnych. Metodą na ograniczenie zależności od ropy naftowej mają być właśnie paliwa alternatywne, w szczególności energia elektryczna. W komunikacie Komisji Europejskiej dotyczącym europejskiej strategii w zakresie paliw alternatywnych właśnie napęd elektryczny jest wskazywany jako najbardziej perspektywiczny i mogący w krótkim czasie zastąpić tradycyjne paliwa kopalne. Ponadto, to właśnie energia elektryczna ma w ocenie ekspertów największy potencjał ograniczenia emisji CO 2 z transportu. Jednakże, za główną przeszkodę dla wprowadzenia na rynek pojazdów elektrycznych i dla ich akceptacji przez konsumentów uznaje się brak infrastruktury ładowania.

Infrastruktura kształtuje mobilność i żadna duża zmiana nie będzie możliwa bez zapewnienia odpowiedniej sieci punktów ładowania i stworzenia narzędzi do jej inteligentnego wykorzystania. W skali światowej, dostęp do stanowisk ładowania jest coraz lepszy, niemniej jednak wciąż niewystarczający. W 2012 roku liczba stacji ładowania na świecie wyniosła 50 000, z czego w Europie 7250. W 2014 na świecie pojawiło się 3869 punktów szybkiego ładowania, w tym 1978  w Japonii, 1181 w Europie, 686 w Stanach Zjednoczonych oraz 24 w innych krajach. Na terenie Europy najwięcej punktów do ładowania pojazdów elektrycznych jest w Niemczech Infrastruktura – warunek konieczny rozwoju

mobilności elektrycznej (ok. 2 tys.), we Francji (1,6 tys.), w Holandii (1,7 tys.), Hiszpanii (1,4 tys.) i Wielkiej Brytanii (0,7 tys.). Pierwszym krajem w Europie Środkowej, który ukończył budowę sieci ładowania pojazdów elektrycznych jest Estonia, która w 2013 roku oddała do użytku 165 stacji szybkiego ładowania dostępnych przy autostradach w odległości od 40 do 60 km oraz w przestrzeniach miejskich. Budowa infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych w krajach Unii Europejskiej zależy nie tylko od dobrej woli krajów członkowskich, pragnących realizować strategię zrównoważonego, niskoemisyjnego rozwoju, ale jest również wymagana przepisami prawnymi. Zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/94/UE z dnia 22 października 2014 r. w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych, państwa członkowskie mają obowiązek zapewnić, by do dnia 31 grudnia 2020 r. utworzono taką liczbę publicznie dostępnych punktów ładowania, aby możliwe stało się poruszanie pojazdami elektrycznymi w aglomeracjach miejskich/podmiejskich i innych obszarach gęsto zaludnionych oraz w sieciach określonych przez państwa członkowskie. Liczba takich punktów ładowania dla Polski została ustalona na poziomie 46 000 dostępnych publicznie w roku 2020. Tymczasem, w 2014 roku w Polsce udostępnionych zostało ich 49, o łącznej liczbie 120 wtyczek do ładowania.

W odniesieniu do roku 2011, kiedy liczba punktów ładowania wynosiła 27, średni roczny wzrost liczby punktów ładowania wynosił 9. Miasta i aglomeracje sukcesywnie, choć powoli, prowadzą działania zmierzające do rozbudowy infrastruktury ładowania pojazdów elektrycznych. Jednakże bez utworzenia sieci punktów ładowania pojazdów elektrycznych umożliwiającej przemieszczanie się w relacjach międzymiastowych, rozwój mobilności elektrycznej będzie znacznie ograniczony. Konieczne jest uzupełnienie sieci punktów ładowania w obszarach miejskich siecią międzyaglomeracyjną, co potwierdza Ministerstwo Gospodarki RP w opublikowanym w roku 2012 dokumencie pt.: „Uwarunkowania wdrożenia zintegrowanego systemu e-mobilności w Polsce”. Zawarta w nim wizja rozwoju mobilności elektrycznej obejmuje realizację systemu wykorzystywania pojazdów elektrycznych o skali ogólnokrajowej, obejmującej w pierwszej kolejności największe miasta, autostrady i drogi szybkiego ruchu.

Problem polega na tym, że inwestycje w budowę spójnej infrastruktury punktów zaopatrzenia w paliwa  alternatywne nie będą opłacalne z finansowego punktu widzenia, w związku z czym wymagają wsparcia publicznego. W najbliższych latach wsparcie to będzie możliwe do uzyskania zarówno na poziomie Komisji Europejskiej, poprzez fundusze TEN-T, Fundusz Spójności, fundusze strukturalne oraz pożyczki Europejskiego Banku Inwestycyjnego,

Nie stoimy jednak w miejscu. W pierwszym kwartale tego roku Polska złożyła do Komisji Europejskiej dwa projekty wdrożenia infrastruktury ładownia pojazdów elektrycznych. Jednym z nich jest IEVIS - pilotażowy projekt budowy interoperacyjnej infrastruktury stacji ładowania pojazdów elektrycznych wraz z systemami wspomagającymi, na wybranym odcinku sieci TEN-T w Polsce. Inicjatorami projektu są partnerzy dwóch klastrów działających w obszarze innowacyjnego rozwoju transportu: Klaster Innowacji Transport, Logistyka, Infrastruktura oraz Klaster Green Cars. Koncepcja projektu IEVIS przewiduje część studialną, wdrożeniową i ewaluacyjną. W ramach części studialnej projektu opracowany zostanie model biznesowy rozwoju interoperacyjnej infrastruktury punktów ładowania pojazdów jak i na poziomie krajowym, choć tu konkretów jeszcze brak. Póki co w dokumentach rządowych znalazła się jedynie zapowiedź zastosowania różnych instrumentów wsparcia publicznego (zarówno regulacyjnych jak i finansowych) oraz deklaracja wyasygnowania dodatkowych

środków publicznych na inwestycje w rozwój infrastruktury dystrybucji paliw alternatywnych. elektrycznych w skali całej Polski, a także przygotowane zostaną: dokumentacja techniczna (przedprojektowa i projektowa, strategia marketingowa i informacyjno-promocyjna oraz koncepcja struktury systemu poboru opłat dla wdrożenia pilotażowego. Pozyskane zostaną również niezbędne pozwolenia i decyzje administracyjne. Kolejnym elementem projektu będzie wdrożenie testowe infrastruktury stacji ładowania pojazdów elektrycznych wraz z systemami wspomagającymi, w tym systemem monitorowania poboru energii, informacji drogowej oraz systemem poboru opłat na autostradach A1 oraz A2 w obu kierunkach. Po realizacji wdrożenia testowego przeprowadzona zostanie ocena i weryf kacja opracowanego modelu biznesowego oraz opracowana zostanie strategia wdrożeniowa rozszerzenia sieci punktów ładowania pojazdów elektrycznych na całą sieć TEN-T w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem punktów węzłowych tej sieci.W wyniku realizacji projektu zwiększą się szanse na dynamiczny wzrost mobilności elektrycznej w Polsce, co z kolei przyniesie wymierne efekty ekonomiczne. Rozwój innowacyjnej mobilności elektrycznej w Polsce przyczyni się do zmniejszenia dystansu w rozwoju infrastruktury oraz jakości systemów transportowych pomiędzy Polską a krajami grupy UE-15. Jest to jeden z zasadniczych elementów warunkujących realizację założeń polityki spójności, równomiernego rozwoju społeczno-gospodarczego oraz zwiększenia ogólnego dobrobytu społecznego w Unii Europejskiej. Polska może stać się liderem tego rodzaju rozwiązań w Europie, co w efekcie pobudzi procesy innowacyjne zarówno w odniesie - niu do infrastruktury jak i pojazdów elektrycznych. Żaden pojedynczy projekt nie jest w stanie zmienić  systemu transportowego kraju. Dlatego o niskoemisyjnym i innowacyjnym rozwoju transportu należy myśleć w sposób holistyczny i wielopłaszczyznowy. Między innymi takie podejście zastosowano w przypadku projektu IEVIS, który

jest jednym z elementów długofalowych, kompleksowych działań na rzecz zwiększenia efektywności energetycznej i innowacyjności systemów transportowych, podejmowanych Klaster Innowacji Transport Logistyka Infrastruktura oraz Klaster Green Cars. W ramach realizowanej strategii, poza projektem IEVIS, partnerskie klastry zapoczątkowały również szereg innych inicjatyw, uzupełniających i rozszerzających zakres oddziaływania projektu, w tym:

  •  Polsko-Czeskie Forum Rozwoju Transportu, platformę służącą zacieśnieniu współpracy pomiędzy naukowcami, przedsiębiorcami i administracją publiczną z Polski i Czech, koncentrującą się na wspólnych dla obu krajów szansach i wyzwaniach zrównoważonego rozwoju transportu.
  • European Green Mobility Alliance (EGMA) - Europejskie Strategiczne Partnerstwo Klastrów poświęcone  niskoemisyjnej mobilności, zrzeszające kilkanaście organizacji klastrowych z 6 krajów Europy,
  • Projekt Smart Electric Mobility in Integrated Transport Systems (SEMITS), poświęcony przygotowaniu i wdrożeniu innowacyjnych narzędzi i modeli biznesowych wspierających rozwój mobilności elektrycznej
  • w miastach i aglomeracjach, realizowany przez ośmiu partnerów w trzech krajach Europy Środkowej (Polski,

Czech i Słowacji). Dzięki tym i podobnym projektom i przedsięwzięciom, realizowanym przez przedsiębiorców i naukowców w całej Polsce, nasz kraj ma szansę realnie zaistnieć jako lider innowacyjnego rozwoju transportu nie tylko w Europie Środkowej, ale w całej Unii Europejskiej. A jako że takie też było przesłanie pani Violety Bulc, Komisarz ds. Transportu, z którą w czasie jej wizyty w Polsce rozmawialiśmy na temat planów i strategii rozwoju niskoemisyjnej mobilności w Unii Europejskiej i poszczególnych krajach członkowskich, czujemy, że nie jesteśmy odosobnieni w takim sposobie myślenia.

Nowe technologie stanowią nieodłączną część dynamiki współczesnego życia. Głęboko i wyraźnie wpływają na każdy aspekt otaczającego nas świata i pomagają w niemal każdej codziennej aktywności.

Unia Europejska jest wspólnotą 27 krajów członkowskich i 493 milionów obywateli. Różnorodność gospodarek, kultur i ram instytucjonalnych stanowi zarówno siłę, jak i słabość Unii Europejskiej. Z jednej strony powiększenie Unii Europejskiej i przystąpienie do niej krajów EŚW (Europy Środkowo-Wschodniej) otworzyło nowe rynki, zwiększyło popyt i stworzyło dogodne ramy instytucjonalne dla ekspansji rynkowej „starych” członków UE, co przyczyniło się do rozwoju gospodarek krajów Europy Zachodniej.