Od pomysłu do innowacji - ABC skutecznego innowatora

Od pojawienia się pomysłu do wdrożenia opartej na nim innowacji wiedzie długa droga, ale to właśnie innowacje stanowią główny motor rozwoju gospodarki. Skuteczny innowator to taki, który mistrzostwo technologiczne łączy z otwartością na wyzwania, odwagą do wchodzenia w nieznane i gotowością do współdziałania z innymi.

 

Innowacje a konkurencyjność przedsiębiorstw

Innowacje technologiczne, rozumiane przede wszystkim jako nowe produkty, nowe metody produkcji i nowe sposoby organizacji pracy mają znaczący wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw. Wzrost wydajności prowadzi do wzrostu produktywności, przez co pozytywnie oddziałuje na konkurencyjność przedsiębiorstwa na rynku, co w obecnych czasach jest niezbędne. Innowacje pozwalają firmom poprawić jakość produktów i usług, obniżyć koszty produkcji lub koszty świadczenia usług, zracjonalizować produkcję, zmniejszyć zużycie energii, zmniejszyć zużycie materiałów, wzbogacić swoją ofertę i wejść ze swoimi produktami bądź usługami na nowe rynki.

Firma, które chce odpowiedzialnie prowadzić działalność, powinna stale poszukiwać nowych rozwiązań. Innowacje umożliwią jej umocnienie pozycji na dotychczasowym rynku, albo zwiększenie swojej konkurencyjności na nowym dla siebie rynku. Dążąc do maksymalizacji zysku i minimalizacji kosztów działalności przedsiębiorstwo staje się w naturalny sposób innowatorem – podmiotem, który w sposób praktyczny realizuje innowacyjną ideę i komercjalizuje nową technologię.

 

Zarządzanie technologiami w przedsiębiorstwie

W gospodarce opartej na wiedzy stosowane technologie decydują o przewadze, a czasem nawet  o całej wartości firmy (dobrym przykładem jest rywalizacja między Microsoft i Apple). Dlatego zrozumienie trajektorii rozwoju technologicznego oraz odpowiednie zarządzanie technologiami są dla egzystencji przedsiębiorstw sprawami kluczowymi. W zarządzaniu technologiami szczególnie istotne są dwie kwestie: cykl życia technologii oraz siła konkurencyjna technologii.

Krzywa cyklu życia technologii, czyli inaczej potencjału technologii, przyjmuje charakterystyczny kształt litery „S”, co oznacza, że w początkowej fazie „życia” wymaga ona jeszcze usprawnień, a w końcowej osiąga ona maksimum swoich możliwości. Dobra znajomość cyklu życia technologii pozwala przedsiębiorcy w odpowiednim momencie (w tzw. „oknie technologii”) zastąpić technologię starszą technologią nowszą.

Z kolei jeśli chodzi o siłę konkurencyjną, to oznacza ona wpływ danej technologii na osiąganie przewagi konkurencyjnej, a znajomość możliwości konkurencyjnych poszczególnych technologii pozwala przedsiębiorcy ustalić priorytety w zakresie ich zwiększania bądź umacniania. Oczywiście musi się to odbywać z uwzględnieniem realizowanych przez przedsiębiorstwo celów i strategii. W zależności od siły konkurencyjnej, technologie dzielimy na:

  • Technologie bazowe – są to technologie podstawowe i powszechnie stosowane, które są niezbędne dla funkcjonowania przedsiębiorstwa, ale które też nie przyczyniają się do budowania przewagi przedsiębiorstwa na rynku.
  • Technologie kluczowe – są to technologie, które pozwalają przedsiębiorstwom osiągnąć przewagę konkurencyjną.
  • Technologie nadające tempo – są to technologie postępujące, które znajdują się w początkowym dopiero stadium rozwoju, ale które mają szansę zastąpić technologie kluczowe i tym samym zwiększyć konkurencyjność przedsiębiorstwa.
  • Technologie wschodzące – są to technologie, których przydatność nie została jeszcze potwierdzona, ale które po dopracowaniu mają szansę zmienić zasady konkurowania w danej branży.

 

Transfer technologii

W warunkach silnej konkurencji, rosnących wymagań konsumentów oraz coraz krótszego cyklu życia produktów i technologii, przedsiębiorstwa muszą stale poszukiwać innowacji i wdrażać nowe rozwiązania. Nowe technologie mogą pochodzić albo ze źródeł wewnętrznych (a zatem mogą one powstawać w jednostkach badawczo – rozwojowych działających na terenie przedsiębiorstw), albo ze źródeł zewnętrznych (w takim wypadku firmy wykorzystują technologie opracowane przez podmioty od nich odrębne), albo wreszcie ze źródeł kombinowanych (pozyskiwane są zarówno ze źródeł wewnętrznych jak i ze źródeł zewnętrznych). Przy pozyskiwaniu technologii ze źródeł zewnętrznych transfer technologii może przybrać formę poziomą albo pionową. Transfer technologii poziomy odbywa się między firmami i polega m.in. na sprzedaży patentów, licencji oraz „know how”, a także na podejmowaniu wspólnych przedsięwzięć joint venture i na kooperacji przemysłowej. Z kolei transfer technologii pionowy polega przede wszystkim na pozyskiwaniu przez firmy wiedzy z publicznego sektora badań i rozwoju (B+R), a w tym na zakupie w tym sektorze wynalazków, patentów, licencji i wzorów użytkowych oraz na zlecaniu przez firmy badań kontraktowych.

Warto zaznaczyć, że transfer technologii obejmuje nie tylko najbardziej powszechne formy i nośniki innowacji, takie jak publikacje (stanowiące wiedzę jawną) oraz patenty i licencje (które stanowią nośniki wiedzy chronionej), ale też różnorodne kursy, szkolenia i targi (a zatem kanały dyfuzji innowacji sformalizowane), fuzje oraz przejęcia firm, nieformalne kontakty z klientami czy wreszcie inwestycje w zakup innowacyjnych maszyn i urządzeń. Transfer technologii to także proces o wiele szerszy niż klasyczna wymiana handlowa, ponieważ z jednej strony dostawca technologii to monopolista, a z drugiej przedmiotem wymiany bywają rozwiązania nowe – rozwiązania, których efektywności kontrahenci nie są w stanie całkowicie przewidzieć.

 

Pięć etapów procesu transferu technologii

Transfer technologii ułatwia budowanie pozycji konkurencyjnej, jednak proces odniesie sukces dopiero, gdy zostanie skutecznie zastosowany w praktyce biznesowej. Zadanie jest skomplikowane i  innowatorzy muszą je pomyślnie przejść od początku do końca. Według zespołu prowadzonego przez prof. Krzysztofa Santarka, proces transferu technologii składa się z pięciu etapów:

Etapy generowania pomysłów i preselekcji projektów są odpowiedzią na sytuację, w której możliwości technologiczne są w stanie sprostać potrzebom rynkowym. Te dwa pierwsze etapy procesu transferu technologii prowadzą do identyfikacji komercyjnego potencjału  innowacji lub nowej technologii. Na etapie inkubacji po raz pierwszy mamy do czynienia z definicją produktu i określeniem jego specyfikacji, a także z walidacją możliwości technicznych w kontekście potrzeb rynku. W trakcie inkubacji powinny zostać zademonstrowane, przynajmniej w warunkach laboratoryjnych, najbardziej charakterystyczne cechy produktu, a także powinien zostać stworzony biznesplan, w którym określone zostanie ryzyko biznesowe i w którym przedstawione zostaną sposoby ograniczania tego ryzyka. Dwa ostatnie etapy to promocja i wdrożenie rozwiązań o zdefiniowanej i potwierdzonej wartości, przy wsparciu ośrodków innowacji przedsiębiorczości.

Na każdym etapie procesu transferu technologii stosowane są różne narzędzia, a mianowicie:

•    na etapie generowania pomysłów – ankieta, burza mózgów i  metoda delficka;

•    na etapie preselekcji projektów – analiza sektorowa, analiza scenariuszy, analiza Pareto i metody oceny  technologii;

•    na etapie inkubacji – analiza sektorowa, analiza aliansów rynkowych,  analiza scenariuszy, analiza możliwości technologicznych i metody oceny technologii;

•    na etapie promocji –  analiza możliwości technologicznych i analiza aliansów rynkowych;

•    na etapie wdrożenia – metody oceny technologii i analiza aliansów rynkowych

 

Poza tym w procesie transferu technologii można wyróżnić różne rodzaje prac, a mianowicie:

•    Badania podstawowe – prace o charakterze teoretycznym lub eksperymentalnym, których celem nie jest bezpośrednie, praktyczne zastosowanie

•    Badania stosowane – badania, które w odróżnieniu od badań podstawowych zmierzają do zdobycia wiedzy i umiejętności o konkretnych zastosowaniach;

•     Prace rozwojowe – prace, w trakcie których do wytworzenia nowych wyrobów, procesów czy usług wykorzystywana jest dotychczasowa wiedza;

•    Badania przemysłowe – badania, które zawsze mają zostać wykorzystane w konkretnych procesach produkcji czy w procesach świadczeniu usług i które są ukierunkowane na zdobycie konkretnej wiedzy;

•    Badania przedkonkurencyjne – prace mające na celu wykorzystanie wyników badań przemysłowych do nowych projektów;

•    Prototypowanie – prace polegające na budowie prototypu – doświadczalnego wzorca, w celu weryfikacji wszystkich teoretycznych założeń odnoszących się do produktu;

•    Prace wdrożeniowe – prace, które mają na celu skuteczne wdrożenie danego rozwiązania technologicznego do praktyki biznesowej, obejmujące choćby sporządzenie pełnej dokumentacji technicznej i uruchomienie produkcji.

 

Wsparcie finansowe dla innowatora

Proces transferu technologii jest niejednokrotnie bardzo kosztowny, dlatego podejmujący się transferu innowator musi zdecydować, czy da on radę sfinansować ten proces ze środków własnych, czy też jest mu potrzebne w tym celu finansowanie zewnętrzne. Decyzja o tym, czy finansować transfer technologii przy pomocy środków własnych firmy, zależy przede wszystkim od dojrzałości technologii i poziomu trudności jej wdrożenia

Tabela: Poziomy trudności wdrożenia technologii

Poziom trudności

 

Opis

Wysoki (1)

Przewidywany niezwykle wysoki poziom trudności. Wdrażana technologia związana z koniecznością zmian w prawie wszystkich procesach produkcyjnych i organizacyjnych firmy. Zmiana o charakterze systemowym – wdrożenie innowacji radykalnej w skali firmy.

 

Przykład: jednorazowa próba zastąpienia produkcji mebli na linię wytwarzania sprzętu RTV.

 

Średnio – wyższy (2)

Wdrożenie o charakterze kompleksowym, wprowadzające modyfikacje do wielu krytycznych procesów produkcyjnych firmy. Efektywne zaplanowanie wdrożenia wymaga tym samym znaczącego czasu i zaangażowania wszystkich kluczowych zasobów firmy. Zmiana, której charakter często uniemożliwia wycofanie się do stanu poprzedniego produkcji.

 

Przykład: wymagane dostosowanie wielu aplikacji bankowych do wymogów prawnych, zmieniających otoczenie prawne w określonym dniu.

 

Średni (3)

Zakładany średni poziom trudności w osiągnięciu założonych celów. Ryzykowne przedsięwzięcie – zmiana istotna dla ważnego fragmentu działalności biznesowej. W takim przedsięwzięciu wymagany jest do opracowania plan zapasowy i/lub plan wycofania zmian ze środowiska produkcyjnego.

 

Przykład: relokacja fabryki butów – uruchomienie nowocześniejszej linii produkcyjnej w nowej lokalizacji, przy jednoczesnym sfazowanym wycofywaniu produkcji w starej lokalizacji.

 

Średnio – niższy (4)

Przewidywany umiarkowany poziom trudności w transferze technologii. Zmiana wprowadzająca modyfikację bądź usprawnienie do wybranego procesu produkcyjnego firmy. Podobne wdrożenia w firmie miały miejsce wcześniej, więc zakłada się, że firma posiada ugruntowane kompetencje w zakresie efektywnego przeprowadzenia wdrożenia.

 

Przykład: uruchomienie dodatkowej, bardziej nowoczesnej maszyny do obróbki i skrawania od producenta, z którym wcześniej firma współpracowała.

 

Niski (5)

Wdrożenie o charakterze drobnej zmiany lub modyfikacji, realizowane w sposób niezakłócający w żadnym stopniu krytycznych procesów produkcyjnych firmy.

 

Przykład: zakup nowej usługi/aplikacji do działu marketingu polegający na zapewnienie dostępu w czasie rzeczywistym do notowań giełdowych.

 

 

Im bardziej dojrzała jest technologia i im niższy jest poziom trudności jej wdrożenia, tym łatwiej jest przedsiębiorstwu sfinansować transfer technologii z własnych środków. Od dojrzałości technologii i poziomu trudności jej wdrożenia zależy także wybór ewentualnego finansowania zewnętrznego – albo finansowania dłużnego (kredyt bankowy, pożyczka z funduszu pożyczkowego, leasing) albo finansowania kapitałowego (dotacje z funduszy strukturalnych EU lub innych instytucji i organizacji międzynarodowych, venture capital). Generalnie panuje zasada, że przy niskiej dojrzałości technologii innowator powinien szukać albo wsparcia publicznego (przede wszystkim dotacji z Unii Europejskiej albo z funduszy kapitałowych) albo szczególnego wsparcia prywatnego (od tzw. Aniołów biznesu). Z kolei przy średniej i wysokiej dojrzałości technologii, która dodatkowo charakteryzuje się stosunkowo niskim poziomem trudności wdrożenia, przedsiębiorstwo powinno skorzystać zasadniczo z pożyczki albo z kredytu bankowego. Wreszcie przy średnim lub wysokim poziomie dojrzałości technologii oraz średnim lub wysokim poziomie trudności jej wdrożenia, najlepszym sposobem finansowania będzie skorzystanie z kredytu technologicznego albo z instrumentów kapitałowych, takich jak venture capital, fundusze kapitału zalążkowego albo korporacyjne venture capital.

 

Pozafinansowe wsparcie dla innowatora

W realizacji transferu technologii innowatorzy bardzo często korzystają ze specjalistycznego wsparcia centrów transferu technologii oraz działających w ich ramach brokerów technologii. Ośrodki te zapewniają pomoc w pozyskiwaniu kapitału na realizację innowacyjnych przedsięwzięć, poszukiwaniu partnerów technologicznych i biznesowych, a także w rozwijaniu działalności biznesowej i wchodzeniu na rynki zagraniczne.

Instytucja brokera technologii ma dodatkowo jeszcze jedną funkcję, szczególnie istotną w relacjach pomiędzy właścicielem technologii a inwestorem, gdzie zawsze pojawia się problem zaufania. Właściciel nie może przecież ujawnić szczegółów technologii, która nie została jeszcze skomercjalizowana lub sprzedana, a z drugiej strony inwestorowi trudno kupować coś, o czym niewiele wie. Dlatego tak ważny na rynku staje się broker technologii – pośrednik, który gwarantuje bezpieczne i rzetelne prowadzenie procesu oraz obiektywną analizę wartość technologii i wiarygodności partnerów biznesowych.

Wielu przedsiębiorców wraz z komercjalizacją technologii planuje ekspansję na rynki globalne. Wtedy pomocne mogą być organizacje międzynarodowe, takie jak Europejskie Centrum Transferu Technologii, będące częścią European Green Technology Alliance (red. www.egta.eu) – międzynarodowej platformy współpracy technologicznej i biznesowej  (zrzeszającej ponad 300 przedsiębiorstw i instytucji wsparcia biznesowego z całej Europy). Europejskie Centrum Transferu Technologii zapewnia wsparcie we wszystkich obszarach transferu technologii poprzez wyspecjalizowane instytucje otoczenia biznesu we wszystkich krajach Europy oraz sieci współpracy na pozostałych kontynentach.

 

Przyjmijmy przyszłość

W globalnej gospodarce to innowacje stanowią o zwycięstwie konkurencyjnym pojedynczych przedsiębiorstw, ale też całych gospodarek. Polska jest krajem, którego rola na europejskim i światowym rynku szybko ewoluuje. Od dostawcy taniej siły roboczej w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia, przez źródło wysoko wykwalifikowanego kapitału ludzkiego w sektorze usług biznesowych w ostatnim dziesięcioleciu. Nasz kraj wielkimi krokami zmierza do uaktywnienia swojego potencjału w zakresie rozwoju myśli technicznej i generowania innowacyjnych technologii. Pierwsze oznaki, że stajemy się światowym graczem technologicznym są już coraz wyraźniej widoczne. Polskie wynalazki nie tylko znajdują poważnych międzynarodowych inwestorów, ale często podbijają globalne rynki.

Dlaczego? Czy staliśmy się bardziej innowacyjni, bo nagle spadł na nas deszcz iskier geniuszu? Otóż nie. Wejście Polski do Unii Europejskiej uaktywniło po prostu procesy międzynarodowego transferu wiedzy i technologii, które umożliwiły polskim naukowcom, inżynierom i konstruktorom dostęp do potężnego globalnego know-how oraz nauczyły ich, jak wykorzystać współpracę i kontakty do komercjalizacji własnych rozwiązań. To dzięki różnorodnym formom transferu wiedzy i technologii nie wymyślamy koła na nowo, a nasze wynalazki mają dostęp do kapitału i nowoczesnych metod komercjalizacji.

 

źródło: Green Economy

Ze światowej produkcji wina zostaje co roku 13 milionów ton odpadów (tgz. wytłoczyn). Naukowcy z Australii uważają że to świetne biopaliwo.

Już niedługo będziemy mogli pożegnać się z przegrzewającymi się laptopami, telefonami i tabletami, z którymi mamy codziennie do czynienia. Elektrony przenoszą informację po obwodach, lecz w czasie transmisji wytracają energię w formie ciepła...

Państwa UE ostatecznie zatwierdziły przepisy w sprawie utworzenia rezerwy stabilizacyjnej dla unijnego rynku pozwoleń na emisję CO2.